ZEYTİNADA : MİDİLLİ

ZEYTİNADA : MİDİLLİ

mitilini panoramik mitilini görünüm
Ülkelere, kentlere ve elbette adalara bilinenlerin dışında takma ad vermek öteden beri var olan bir alışkanlık.
Yunanistan’ın Kuzey Ege grubundaki adalardan birisi olan Midilli bu konuda oldukça şanslı. Midilli Yunanca’da ağaçlık, ormanlık demek bu anlamla örtüşen görünümü nedeniyle Zümrüt adıyla anılmış. Yunan Komünist partisi’ne olan inatçı desteği Kızıl Ada denmesinin nedeni.

kke1

kke2kke

KKE (Yunan Komünist Partisi)

Eskil (antik) dönem kadın şairi Safo’ya yüklenen eşcinsellik Yunanca adı olan Lesvos’un bir cinsel eğilimle özdeşleşmesine yol açmış. Yazı içindeki yazıyla bu konuyu ayrıca aydınlatacağız.

lesvos

Mitilini’de Safo Heykeli

Bir takma ad önerisi de bizden gelsin. Biz olsak Zeytinada demeyi seçerdik. Sayısal verilerle desteklidir bu tercihimiz. Adada 11 milyon zeytin ağacı var. Ada nüfusunun 90 bin dolayında olduğu düşünülürse kişi başına 120 kadar zeytin ağacı düştüğü söylenebilir. Bu sayının İtalya ve İspanya gibi önde gelen zeytin üreticilerinde 3-4 olduğunu bildiğimizde zeytinada adının Midilli’ye çok daha yakışacağı açıktır.
Adaya biz Türkler Midilli diyoruz. Oysa, Yunanlar Lesvos diyorlar. Osmanlı ele geçirdiği adalara adanın merkez kentinin adını koymayı tercih etmişler. Bu alışkanlık günümüze yansımış.

lesvos-00

Adaya Ayvalık’tan bir buçuk saat süren keyifli bir tekne yolculuğuyla ulaştık. Adanın aynı adlı merkez kenti Midilli’ye Yunanistan’ın pek çok kentinin yanı sıra diğer adalardan da düzenli denizyolu seferleriyle ulaşmak olası.

IMG_2066

MİDİLLİ KALE

Midilli Kalesi (Foto : Dr Güray Çanakkalelioğlu)

ORTA VE BATI MİDİLLİ

Zamanı değerlendirmek için ayağımızın tozuyla adanın içlerine yöneliyoruz. Midilli iki büyük körfez ve doğal olarak üç yarımadadan oluşuyor. Doğudaki göreceli olarak daha küçük Geras Körfezi’ni selamladıktan sonra batıdaki daha büyük Kalloni Körfezi kıyısında yemeğe oturuyoruz.

kallonis

Bu konuda çok ayrıntıya girmeye gerek görmeden Midilli’de deniz ürününe doyacağınızın güvencesini verebilirim. Balık başta olmak üzere ahtapot, kalamar, ıstakoz ve istiridye adanın başat yiyecekleri olarak her menüde boy gösteriyor.

deniz ürünleri kabakkabak çiçeği

Deniz ürünlerinin yanı sıra kabak kızartma ve kabak çiçeği dolması da denenmeli

Sanıldığı gibi servisin yavaşlığına tanık olmadık. Tersine neredeyse tüm deniz ürünleri kızartma olarak sunulduğu için hızlı bir sunum olduğu notunu eklemekte yarar var. Biraları oldukça leziz, şarapları içilebilir nitelikte Midilli’nin. Uzoları için ayrı bir parantez açmakta yarar var. Başta güneydeki Plomari olmak üzere Midilli zeytinden sonra uzo üretimi konusunda uzmanlaşmış. Uzo adı geçmişte İtalya’ya yapılan rakı dışsatımı ambalajlarının üzerine konan Uso Massala’dan türetilmiş. Son derece yumuşak ve hoş içimli uzoları mutlaka denemelisiniz.

uzo

İlk durağımız Limonas Manastırı. İlk yapımı Bizans zamanına, 1462’ye uzanan manastır aynı yıl adanın Osmanlı’nın eline geçişine tanıklık etmiş.

LİMONAS manastıriçi2 manastır içi LİMONAS2 LİMONAS1 LİMOINASTA ŞAPEL

Limonas Manastırı

Buraya gelmişken albino tavuskuşunu ve canayakın keçiyi fotoğraflamayı unutmayın!

tavuskuşu keçi

kedi

Limonas’ta albino Tavuskuşu, keçi ve kedi…

Yakındaki Aya Paraskevi’ye (Aziz Cuma) uğranması unutulmamalı. 1910’da kurulan bir kooperatif aracılığıyla zeytinyağı üretimi yapılan mekân, 1967’de cunta tarafından kapatılmış. Günümüzde ise bir zeytinyağı müzesine dönüştürülmüş. Zeytinyağı üretiminin dramatize edilmesinin yanı sıra ada tarihiyle de ilgili pek çok belge ve görsel içeriyor müze.

zeytin müzesi zeytin müzesi1 zeytinişleme1 zeytinişleme2

Adalı ünlülerden bir başkası olan Barbaros Hayrettin’in doğum yeri olan Paleokipos köyünün yakınından geçiyoruz. 1478 doğumlu Barba Rosso (Kızıl Sakal) Osmanlı Denizcisi Hayrettin bu köyde Vardarlı bir babanın ve adalı bir ananın oğlu olarak dünyaya gözlerini açmış.

Ayasos dağ köyü Meryem Ana Kilisesi’ni görmek ve özgün çarşısını adımlamak için erişilmeye değer bir başka ada köşesi.

AGİASOS AGİASOSO2 AGİASOSO KATEDRAL AGİASOS ŞAPEL

Ayasos Meryem Ana Kilisesi

AGİASOS KAFE AGİASOSO ÇARŞI

Ayasos Çarşısı

MİTİLİNİ

Adaya gelip de merkez kent Mitilini’ye zaman ayırmamak olmazdı. Doksan bin dolayında nüfus barındıran adalıların 30 bini burada yaşıyor. Limanı ve havaalanıyla adanın kalbi burada atıyor. Ermou Caddesi alışveriş merkezi olmasının yanı sıra kentin neredeyse bütün önemli tarihsel yapılarının yer aldığı bölgeyi kapsıyor.

çarşıMİTİLİNİ ÇARŞIMİTİLİNİ ÇARŞI1

Mitilini Çarşısı

Minaresi yıkık Yeni Cami XIX. yüzyılda (1825) II. Mahmut döneminde yapılmış.
Bir kaç adım ötedeki Osmanlı Hamamı da eşzamanlı yapılmış bir başka Osmanlı yapıtı olarak varlığını sürdürüyor Midilli’de. Hamama uygulanan restorasyonun başarılı olduğunu söylemek hiç de kolay görünmüyor.

hamam
Hemen yakındaki XVII. yüzyıl yapımı Aya Atanasius Metropolitlik Kilisesi de bir başka görülesi yer. Kullanımda ve Yeni Cami’nin tersine son derece bakımlı ve canlı.

midilli çan kulesi midillide camiyeni cami

Aya Atanasius Kilisesi ve yıkık minareli Yeni Cami

Midilli’deki başyapıt hiç kuşkusuz Midilli kartpostallarına da tüm görkemiyle yansıyan Aya Therapon Katedrali’dir. 1860’da yapılmış olan Aya Therapon mimarlık açısından son derece etkileyicidir.

mitilini görünümAZİZ ATANADU

Kubbesiyle ayırt edilen Aya Therapon Katedrali 

Midilli merkez kentinde yapmayı unutmamanız gereken bir şey varsa o da Ermou Caddesi’ne açılan sokaklardan birisinde sade kahve içmek olmalı. Türkçe konuşsanız da anlayan çıkacaktır. Özellikle, orta yaş ve üzeri Midillilerin Türkiye ve İzmir ilgisi anlatılmaz yaşanır türden. Fotoğraflanma konusunda son derece uyumlu olan bu insanların ölümsüz kareler sunacağından kuşkunuz olmasın!

bir midillili midllili

KUZEY MİDİLLİ

Adanın kuzeydeki yükseltisi Lepetimnos’un batısından ilerleyerek Petra’ya varıyoruz. Petra’nın sözcük anlamı olan kayaya uygun şekilde bir kayanın üzerine kondurulmuş Bakire Meryem’in Tatlı Öpücüğü Kilisesi karşılıyor tüm görkemiyle. XVIII. yüzyılda yapılmış olan kiliseye merdivenleri çıkarak ulaştığımızda Pazar ayini karşıladı bizleri. Oldukça kalabalık olan kiliseyi bu denli canlı bir ortamda görmek büyük şanstı. Petra çarşısından geçerek bir sonraki durağa, Molivos’a yöneliyoruz.

petra kilise

Petra’da kayaüstü Meryem Ana Kilisesi

PETRA

Petra panoramik görünüm (Foto : Dr Güray Çanakkalelioğlu)

Adanın kuzeybatı ucunda konuşlu bu şirin kasaba (Mitimna/Molivos)yabancı ilgisi gören önde gelen yerlerden birisi. Kaleden başlayan aşağıda sonlanacak yürüyüş bu güzel kasabayı tanımak için yapılacak en iyi şey. Otantik sokaktan aşağıya inerken bir Osmanlı Çeşmesi’ni fotoğraflamayı unutmamak gerek. Sahile bakan, kartal yuvası görünümlü bir kafede bir kahve içimi soluklanmak göz ardı edilmemesi gereken bir başka seçenek!

MOLİVOS

Molivos panoramik (Foto : Dr. Güray Çanakkalelioğlu)

molivos kale möolivos kalesi

Molivos Kalesi

molivosta çeşme

Molivos’ta çeşme

Bir başka Midillili ünlü yazar Stratis Mirvilis’in köyü Skala Skaminias’ı selamladıktan sonra ballı yoğurduyla ünlü Mantamados’a varıyoruz.

ahtapotlar ahtapotlar1 skala sikaminea

Skala Sikamniea’da şapel ve ahtapotlar

SKALA SİKAMİNEA

Skala Sikaminea panoramik

(Foto : Dr Güray Çanakkalelioğlu)

Köyün birincil yapıtı Taksiarkis Katedrali. Yalnızca adanın değil Yunanistan’ın da önde gelen kutsal mekanındayız. Yunanistan çapında 140 dolayında kilise bu katedralin izinden gidiyor.

TAXİARCHİS DIŞ TAXİARCHİS GİRİŞ TAXİARCHİS İÇİ TAXİARCHİS

Taxiarchis Kilisesi

Girişteki tablodan da anlaşılacağı gibi XVII. yüzyıldan kalma bu kilisenin harcına Osmanlı saldırısı sırasında yaşamlarını yitiren keşişlerin kanının karıştığına inanılıyor.

TAXİARCHİS TABLO4

Not : Yazı daha sınırlı sayıda görsel eşliğinde Çeşme Life’ın Temmuz 2015 sayısında yayımlanmıştır.

Yayınlayan

cumhuriyetciyorum

Cumhuriyet savunucusu bir yurttaş...

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s