ÇANAKKALE İÇİNDE…

Çanakkale iki yakası iki anakarada olan ikinci ilimiz. On beş dakika içinde anakara değiştirme heyecanı yaratan bir kent. 950 km2’lik yüzölçümüyle Sakız adasına eşdeğer büyüklükte. Kayalıklar ve adacıklar bir yana bırakıldığında kuzey Ege’deki iki önemli ada olan Gökçeada ve Bozcaada Çanakkale’ye bağlı.
Kent merkezi deniz kıyısı başka pek çok kentimizde olduğu gibi insanın içini açan hareketlilikte. Kordonboyu hemen her saat kalabalık ve her an yaşayan bir kent izlenimi veriyor.

TRUVA ATI
Kentteki ilk günümüzün yarıdan az kalan bölümünü kent içinde değerlendirmek başlangıç için iyi bir seçenekti.
Kent içinde Çimenlik Kalesi’ne uğramakta yarar var. Kale-i Sultaniye olarak da anılan kale 1462’de Fatih Sultan Mehmet tarafından Kilitbahir’in tam karşısında yaptırılmış. Kale yaklaşık 110×160 metre boyutlu, kabaca dikdörtgen planlı bir yapı. Ana kule 30×42 metre boyutlarında ve 20 metre yükseklikte. Bugün de dimdik ayakta olan yapı Deniz Müzesi olarak düzenlenmiş.


Fatih 1453’te İstanbul’u almış olsa da batılıların İstanbul’a sahip olma özlemleri bir süre daha dinmemiş. Papalık donanmasının boğazlardan geçişine engel olmak amacıyla yaptırılmış olan Çimenlik Kalesi (Sultan Kalesi) tam karşısındaki Kilitbahir Kalesi’yle birlikte İstanbul’un güvencesi olmuş.
Müze içinde görüntü almak yasaklanmış. Rehberliği ise askerlik görevini yerine getirmekte olan gençlerin yapıyor oluşu bir başka ilginç nokta. Teklemeden, duraksamadan konuşan, bilgilendiren gençleri izlemek gerçekten son derece keyifliydi.
Ana kulenin dışında rıhtıma kadar olan bölümde Çanakkale Savaşları’ndan kalma toplar, denizaltı kalıntıları ve başka silahları görmek mümkün.


NUSRAT
Rıhtımda boğaza döktüğü mayınlarla Çanakkale Deniz Savaşları’nın yazgısını değiştiren ünlü Nusrat mayın gemisinin replikası ziyaret edilebilir. Kapanış saatini geçirdiğimiz için dışarıdan görmekle yetiniyoruz.


Bir savaşın, dolayısı ile de bir milletin yazgısını değiştirmiş olan Nusrat mayın gemisini ziyaret edememiş olmamız bir şeyler söylememize engel değil.
Çarlık Rusya’sına yardım ulaştırmakta ve o arada İstanbul’a sahip olmakta kararlı olan İngiliz-Fransız Bloku kendilerince eşsiz olan askersel güçlerinin bu görevi kotarabileceğinden zerrece kuşku duymamaktadırlar. Buna karşılık paylaşıma konu olan Osmanlı da kendisini savaşın tam orta yerinde bulmuştur. Vatan toprakları her ne pahasına olursa olsun korunacaktır. Yorgun, yoksul ve yoksun olmak bu yüce amacın önünde engel oluşturamaz!
Nusrat ya da dilimizin alıştığı şekilde Nusret “yardım” anlamına gelir.
Nusrat’ın komutanı Yüzbaşı Hakkı Bey daha birkaç gün önce kalp krizi geçirmiştir. Önemli bir görev söz konusuyken bir kenara çekilmek söz konusu değildir. Görevinin başındadır. İlk iş olarak Nusrat siyaha boyanır. İlk anda anlam verilemez bu renk değişikliğine.
Nusrat’tan önce de boğaz mayınla donatılmıştı. Biri birine koşut 10 mayın hattı vardı.
Nusrat elindeki 26 mayını düşman donanmasının denemelerinden esinlenerek Erenköy önlerine bu kez kıyıya koşut döşeyecekti. Nusrat 26 mayını yüzeyden 5 metre derine ve 100-150 metre aralıkla yerleştirdi.
Nusrat’ın gün içinde siyaha boyanmış olmasının nedeni karanlıkta İngiliz karakol gemisince fark edilememesiyle anlaşılacaktır.
8 Mart sabaha karşı yerine getirdiği kritik görevle dünyanın dengelerini belirleyen Nusrat’ın kalp krizi geçirmiş olan komutanı Yüzbaşı Hakkı’nın kalbi daha fazla dayanamaz. Çok önemli bir vatan görevini yerine getirmenin huzuruyla sonsuzluğa göçen yüzbaşı yol açtığı görkemli sonucu göremese de, çocuklarına ve torunlarına unutulmaz bir ad bırakmıştır.
Ordular, savaş araçları, silahlar, gemiler, tanklar ve benzeri başka pek çok nesne ve varlık listelenebilir. Nusrat’ın bir kez daha öğrettiği gibi savaşları savaş araçları ve silahlar değil onları kullanan insanlar kazanır! Nusrat’ın komutanı Yüzbaşı Hakkı’nın hakkını ödeyebilir miyiz?
Ruhları şad olsun…
Nusrat savaş bitiminde denizde kalmayı sürdürmüş. 1962’de özel sektöre satılan 1911 yapımı Nusrat 1989’da Mersin açıklarında batmış. Tarsus Belediyesi batığı çıkartıp Mersin’deki şu andaki yerinde anıtlaştırmış. Çanakkale’deki Nusrat ise 2011’de İstanbul tersanesinde yapılmış olan replika.
AYNALI ÇARŞI
Çanakkale’ye kadar gelip de adı türkülerle anılan Aynalı Çarşı’yı görmemek olmazdı. Çanakkale’de yaşayan Yahudi toplumundan Eliyahu Halyo tarafından yaptırılmış.
Girişindeki kitabe Osmanlıca ve İbranice iki dillidir. Kitabe yapının Sultan II. Abdülhamit’in tahta çıkışının 14. yıldönümü anısına yaptırılmış olduğu bilgisini içermektedir.


Pasaj Halyo olarak da bilinen tarihi yapı adını, kırmızı taştan kapısından girince her iki yana yerleştirilmiş aynalara borçludur.
Yakın zamanda onarılarak kente kazandırılan yapı alçakgönüllü ama bir o kadar da sevimli bir tarihsel varlıktır.
Çanakkale’de kent içinde ziyaret edilmesi unutulmaması gereken bir başka nokta kent tarihinin yanı sıra süreli sergilere ev sahipliği yapan kent müzesidir. Kent ve tarihiyle ilgili olarak kısa sürede hap bilgi edinmeye bire bir olduğu kesindir.


Gelibolu doğumlu ünlü denizci Piri Reis de kentin çok önemli bir başka değeri olarak öne çıkmaktadır. Henüz açılmamış olsa da adına düzenlenmiş müze kentin en seçkin yerinde boy göstermektedir. Denizciliğinin yanı sıra bizde oldum olası önemsenmeyen haritacılığıyla da ünlenmiştir. Yaşadığı dönem için hiç gidip, görmediği yerleri içeren dünya haritası başyapıtıdır.

 

piri müze

Bu yazıyla Çanakkale yazı dizisinin sonuna gelmiş oldum. Son yıllarda gezip, gördüğüm yerlere ilişkin borcumu yazıyla ödemeyi adet edindim. Eksikleri olsa da Çanakkale’ye ilişkin borcumu ödemiş oldum üçlemenin sonuncusu olan bu yazıyla.
Çanakkale’deki son günümüzü Truva’ya ayırmıştık. Kent içindeki sanat evindeki bir sergi Truva’ya önsöz olması bakımından son derece güzel bir fırsat sundu. Minyatür sanatının inceliği ve gücü Truva’ya bilinçle gitmemiz anlamına geldi. Gözümüzün önüne serilen sanat yapıtlarını üreten sanatçımızın elinin emeği ve gözünün nuru eksik olmasın diyoruz…
Bir başka ülke ya da dünya köşesinde buluşmak dileğiyle…

Yayınlayan

cumhuriyetciyorum

Cumhuriyet savunucusu bir yurttaş...

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s