MAPARYUM : BOSTON’DA BİR YERKÜRE

Boston’un Atlas Obscura’lık ziyaret noktalarından bir başkasıydı Maparyum. Türkçe’ye Haritalık olarak çevirilebilir. Yaklaşık 10 metre çaplı renkli camdan yapılma bir dünya haritasını başka şekilde nitelemek de söz konusu olamazdı. Dünya haritasının yer aldığı camkürenin yapıldığı 1935’deki durumu yansıttığını anımsatmak gerek. O günden bugüne dünya haritasının pek çok kez değiştiğini söylemeye gerek yok.Bu bilgiyle göz atınca küreye ilk işimiz haritada Türkiye’yi bulmak oldu. 1939’da Türkiye’ye katılan Hatay Suriye toprağı olarak görünüyordu. Elbette o zaman için doğruydu bu bilgi.

FullSizeRender

Maparyum görkemli bir kubbesi olan 3 katlı estetik bir yapının zemin katında yer alıyor. Anlatımlı ücretsiz tur eşliğinde süren ziyaret 10-15 dakikada sonlanıyor. Seksen yıl öncenin dünya haritasını, ülke sınırlarını anımsamak; bugün değil haritada belleklerde olmayan ülkelerin varlığını düşünmek ilginç dakikalar geçirmenize yetip de artıyor.

maparyum dom 1

Maparyum’un yer aldığı yapıya dönecek olursak; Christian Science Society’nin etkinlik mekanıdır. Kurucusu Mary Eddy Baker’ın adını taşıyan kütüphane ve araştırma merkezi bizlerin Türkiye’de tanışık olduğu dinsellikle uzaktan yakından ilintili olmayan bir ortam sunuyor.

ABD gibi yayılmacılığı vazgeçilmez hedef olarak koyan ülkelerde haritacılık ve ondan kaynaklanan kültür son derece önemlidir. Öyle yaygındır ve özümsenmiştir ki bu kültür; oralarda rastladığınız birisine yol soracak olsanız harita üzerinden ve yönleri kullanarak tanımlar aradığınız adresi. Batı ülkelerinde uzaklara ilgi sıradan olmanın ötesinde günün birinde oraların fethedilmesi gerekebileceği dürtüsünün de etkisiyle gösterir kendisini.

Fotoğraflamanın yasak olduğu renkli yerkürenin yapımı 1932-1935 arasında 3 yılda tamamlanmış. Toplamda 35 bin dolar harcanmış. Yerküre meraklıların ilgisine sunulmakla birlikte tartışmalar sona ermek bilmemiş. Yerküre yerinde dursa da dünya haritası olduğu gibi kalmamış! Doğal olarak savaşlar, çatışmalar, yıkımlar haritanın sürekli olarak değişmesi sonucunu doğurmuş. Bu nedenle bir grup harita güncellenmeli savını desteklerken; bir diğer grup bunun aynı zamanda bir sanat yapıtı olduğundan hareketle haritanın 1935’teki haliyle korunmasını savunmuş. Uzun tartışmalardan sonra güncellenmemesi kararına varılmış. Bu ilginç yeri ziyaret edenlerin sayısı 80 yılda 10 milyonu aşmış.

Mapparium_2017-Header_Image_1100x550px

Bu bağlamdaki korumacılık maparyumun ışıklandırma ve seslendirme aygıtlarıyla donatılmasına engel olarak görülmemiş. LED teknolojisi kullanılarak eklenen ışıklandırma Maparyum’un çekiciliğini artırmış doğal olarak.

Kürenin olağanüstü akustik ortam sunması nedeniyle de çekici olduğu söylenmelidir. Örneğin, kürenin merkezindeyken fısıldanan sözcükler küresel yüzeyin sesi soğurmadan yansıtmasıyla abartılı biçimde işitilirken; çıkartılan ses olduğu gibi geri dönmektedir. Buna karşılık, merkezden uzaktaki fısıltı tüm küreyi kat edip uzaktaki bir noktaya belirgin biçimde ulaşmakta ve kolaylıkla işitlebilmektedir. Buna karşılık böylesi bir ses ise merkezde bulunan birisince son derece güç işitilebilmektedir.

Bu merkezin var olmasında önemli emeği ve payı olan Mary Eddy Baker’dan da bir kaç tümceyle de olsa söz etmekte yarar var.

mary eddy baker kütüphanesi

Christian Science (Hıristiyanlık Bilimi) kurumunu kuran Mary Eddy Baker (1821-1910) dinsel önderliğinin yanı sıra yazar ve öğretmen unvanlarını da taşımaktadır. 1908’de dünyaca tanınan Christian Science Monitor adlı yayın organını çıkartmaya başlamıştır.

“Herkes kutsaldır, hiç kimseyi incitme!” ilkesini rehber edinmiştir.

Batıda bizdekinin tersine dinselliğin akılcı bir yörüngede yer alması dinsel çevrelerin tercihi olmaktan çok dinselliğin toplumsal yaşamda tutunma isteğinden de kaynaklanmaktadır denebilir. Öteki dünya üzerine kurulu bir söylem ve ilkeler bütününün pek çok Hıristiyan ülkesinde varlığını sürdürme bağlamında en küçük şansı olamayacağı içindir Maparyum ve benzeri girişimlerin yaşama geçirilmesi. Uzunca süre inat edilse de son zamanlarda evrim kuramının bile kilisece yadsınmaktan vazgeçilmesi bu düşüncemizi destekler nitelikte bir gelişmedir.

Not : Yasak olduğu için camküre içinde görüntü alamadık. Anlatmakla yetindik. Elektronik ortamda bulunabilen görüntülerle yetinmek zorunda kaldık. Girişteki görüntüler bize aittir.

Yayınlayan

cumhuriyetciyorum

Cumhuriyet savunucusu bir yurttaş...

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s