BİR BAKIŞTA NORVEÇ

Norveç’e ayak basmadan önce 5 milyonluk ıssız bir ülkeye gideceğimizin farkındaydık! Ama, bir o kadar da ilginç yanları olan bir coğrafyaya ayak basacağımızın bilincindeydik! Daha fazlasıyla karşılaşacağımızı doğrusu öngörememişiz. Bu yazı dizisinde Norveç’i ve güzelliklerini ve elbette ilginç yanlarını yansıtmaya çalışacağız.
Norveç 5 milyonluk nüfusu ve bu nüfusa yaşam alanı sunan 358.000 km2 yüzölçümüyle “ıssız” sıfatını hak eden bir ülke. Kilometrekare başına düşen insan sayısı yalnızca : 14! Kuzey-güney ekseninde 58-71. paraleller arasında yer alıyor. Yine bu eksendeki uzunluğu 1750 km’yi aşkın Norveç’in. Enine gelince, en geniş yerinde 430 km’yi bulan Norveç’in kimi yerlerde 10 km’ye kadar daralması “uzun-ince” nitelemesini hak etmesi sonucunu doğuruyor.

Norvec_Neresi_Harita
Rusya ve Türkiye dışarıda bırakıldığında Norveç bu yüzölçümüyle Avrupa’nın 5. Büyük ülkesi unvanını almış oluyor. Rusya, İsveç ve Finlandiya Norveç’in sınır komşuları.
Ülkede ana etnik öğe Norveçlilerin yanı sıra 40 bin kişilik Sami azınlığı da yaşıyor. Tromsö’de kamusal alanlarda Norveççe’nin yanı sıra Sami diline de yer verildiğini gördük. Ülkenin resmi dilinin iki formu olan Bokmal ve Nynorsk yaygın olarak kulanılmakta.

TROMSÖ KOMÜN TABELA
Önde gelen kentler Oslo, Bergen, Trondheim, Stavanger ve Tromsö olarak sayılabilir. Norveç’te 19 il ve 429 belediyelik yerleşim var. Ülkede din serbestisi söz konusu. Halkın % 79’u kendisini Evangelik-Luteryan saysa da kiliseye düzenli gidenlerin oranı % 3’leri geçmiyor.
Norveç Anayasal Monarşi’yle yönetiliyor. Kral V. Harald ve Kraliçe Sonya kraliyet çifti olarak halktan saygı görüyor. Tüm ülkeyi kapsayan bölgelerden seçilen 169 üye parlamentoyu oluşturuyor.

STORTİNGET : Norveç Parlamento 

Ülkeyi gezginler için çekici duruma getiren özellikle fiyortlar ve onlarla ilintili vadiler Norveç’e buzul çağının armağanıdır demek yanlış olmaz.
Norveç Buzul Çağı’nın sona ermesiyle birlikte insan yaşamına uygun duruma gelmiş. Karadaki bu duruma deniz kaynaklı ılık Gulfstream Akımı’nı eklemek gerek. Ülkenin yaşanabilir oluşunda önemli bir etken olduğu unutulmamalı. Norveçliler yaygın olarak bilindiği gibi kendilerini Vikinglerin torunları sayarlar.
Vikinglerin etkisi bölgeye egemen oldukları 250 yıl (793-1066) boyunca denizcilik alanındaki üstün yetenekleriyle etki alanlarını Fransa, Galiçya, Kuzey İspanya ve Akdeniz’e dek genişletmişler. İstanbul’a kadar geldikleri, Grönland ve Kanada’ya Kolomb’tan 500 yıl önce ulaştıkları günümüzde hiçbir ikileme yer bırakmaksızın kabul gören tarihsel bilgilerdir. Vikinglerden sonra tahta geçen Norveç krallarının önde gelen amacı Norveç’in birliğini sağlamak olmuş. Bu amaca çok sonraları Olaf Haraldsson erişmiş.

IMG_4635

Viking Yolculukları

XIV. yüzyılda ise Norveç-İsveç birliği oluşmuş. İlerleyen yıllarda Danimarka-Norveç birlikteliği söz konusu olmuş. Vikinglerin son döneminde Hıristiyanlığı kabul eden Norveçliler XVI. yüzyılda Protestanlığı benimsemişler.
1814’te ise Danimarka egemenliğinin sonlanmasıyla birlikte Anayasa yapılmış. Hemen ardından başlayan İsveç egemenliği 1905’te sona erince bağımsızlık kazanılmış. Bu noktada bile ilginç bir gelişme yaşanmış. Norveç’in bağımsızlığını kazandığı sırada Danimarka kökenli VII. Hakon taç giyerek tahta çıkmış. Bağımsızlığın kazanılması sürecinde ulusal bilincin oluşturulması çabalarında besteci Edward Grieg ve yazar Hendrik İbsen’in önemli katkıları olmuş.
II. Dünya Savaşı’nı da sıkıntılar içinde geçiren Norveç bu dönemde Nazi işgaline uğramış. Dönemin kralıyla birlikte hükümet İngiltere’ye sürgüne giderken; işbirlikçi Kiesling hükümeti Nazilerin hizmetinde olmuş.
Norveç XX. yüzyılın başında bağımsızlığını kazandığında Avrupa’nın önde gelen yoksul ülkelerinden birisiydi.
Bu kara yazgıyı değiştiren siyah altın petrol oldu. Yetmişli yıllarda Kuzey Denizi’nde bulunan petrol kişi başına düşen gelirde Norveç’i dünyada İsviçre ve Lüksemburg’un ardından üçüncü sıraya yükseltti. Bölgeden günde 2 milyon varil petrol çıkartan Norveç bunun % 10’nu ulusal tüketime ayırırken geri kalanını Avrupa’ya satmaktadır.

petrol platformu
Norveç her ne kadar günümüzün petrol varsılı ülkelerinden olsa da; su zenginliği de petrolden geri kalmayacak düzeydedir. Ülkenin hemen her yerinde musluktan akan su içilebilmektedir diyerek su zenginliğinin niteliğe de yansıdığını vurgulamış olalım.

ŞELALE
Petrolün yanı sıra Norveç 21 bin kilometreyi aşan kıyı şeridiyle sözcüğün tam anlamıyla bir balıkçılık ülkesidir. Dünyanın beşinci büyük balıkçılık filosuna sahiptir. Yanı sıra kültür balıkçılığı da önemli ağırlığa sahiptir.

somon-baligi-fileto
Petrol ülkenin önde gelen enerji kaynağı olsa da Norveç’te ülke çapındaki 1600 buzul hidroelektrik enerji kaynağı olarak değerlendirilmektedir. Bu yolla üretilen enerjinin fazlası komşu ülkelere satılmaktadır. Petrol zenginliğine karşın Norveç ülke çapında elektrikli motorlu taşıt kullanımı özendirilmektedir. Uzak olmayan bir gelecekte ülkedeki tüm motorlu taşıtların üçte birinin elektrikli olması hedeflenmektedir.
Norveç topraklarının yalnızca % 2.8’i tarıma elverişlidir. Bu durum gereğince Norveç tarımsal ve hayvansal ürün dışalımcısı bir ülkedir.
Norveç’teki yüksek vergiler yüksek standartlı yaşamın güvencesidir. Beşikten mezara her Norveçli sosyal güvence sahibidir. Eğitim, sağlık ve yılda 6 hafta tatil hakkı güvence altındadır. Bu özellikleriyle Norveç Birleşmiş Milletler’in İnsani Gelişim Endeksi’nde hemen her yıl 1. sırayı almaktadır. Norveç siyasette öteden beri sosyal demokrasinin etkin olduğu bir ülkedir. Dış politikada batı safında yer alan Norveç, iç politika ve ekonomik uygulamalarda günümüz dünyasında ortalıkta hayaleti dolaşan sosyalizmi andıran bir çizgi izlemektedir.

Open_Europe_Norway-EU
Norveç eriştiği ayrıcalıklı ekonomik düzey ve göz kamaştıran refahıyla AB’den uzak duran bir görünüm sergilemiştir. AB’nin üyelik çağrılarına yaptığı referandumlarla (1972 ve 1994) iki kez HAYIR diyen Norveç askersel birlik olan NATO’ya üye olmakta ve NATO kapsamında kendi çıkarlarıyla çok da ilintili olmayan askersel operasyonlara katılmakta sakınca görmemiştir. Norveç’in NATO’ya varlığından bu yana üye olduğunu ve NATO’nun bugünkü Genel Sekreteri Jens Stoltenberg’in Norveçli olduğunu da unutmadan ekleyelim. Norveç, Birleşmiş Milletler’in uzak coğrafyalardaki barış misyonu görevlerine de 60 bin askerle katkı sunmaktadır.
Norveçliler hem okur hem de yazar bir toplumdur. Örneğin, Norveç’teki her haneye günde 1.4 gazete alınır. Ülkenin basılı kitap tarihinde büyük farkla önde giden yapıt Thor Heyerdahl’in 1948’de basılan “Kon Tiki Yolculuğu”dur. Yetmiş dile çevrilen bu kitap milyonlarca baskı yapmıştır. 1996 basımı Jostein Gaarder’in “Sofi’nin Dünyası” yakın geçmişte çık satmış Norveç kökenli kitap olarak not edilmelidir.


Norveç iklim koşulları gereğince kış sporları ustası sporcular yetiştirmektedir. Bu bağlamda Norveç iki kez (1952 Oslo ve 1994 Lillehammer) Kış Olimpiyatları ev sahipliği yapmıştır. Yanı sıra, kadın futbolu ve kadın eltopu sporlarında da hatırı sayılır başarısı vardır bu ıssız, iri ve gönençli ülkenin.

 

Norveç bayrağı kırmızı zemin üzerine beyaz çerçeveli mavi renkli İskandinav haçından oluşur.

NORVEC bayrak

Bayraktaki üç rengin ABD, İngiltere ve Fransa bayraklarındaki özgürlüğü simgeleyen üç renkten esinlenildiği söylenir. Ayrıca, haç Danimarka, mavi rengiyse İsveç kökenlidir.

Norveçli ortalama 39 yaşındadır, 1.86 çocuk sahibidir ve 82 yaşına dek yaşar.
17 Mayıs 1814’te yapılmış olan Norveç Anayasası bu günün her yıl coşkulu bir şekilde kutlanması ve ulusal gün sayılmasının gerekçesidir.

Her 17 Mayıs’ta Norveçliler geleneksel giysileri olan BUNAD’larını giyerek coşkulu kutlamalara katılırlar.

Ceyhun Balcı

OSLO BUNAD2
.

Yayınlayan

cumhuriyetciyorum

Cumhuriyet savunucusu bir yurttaş...

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s