KOMŞUNUN(*) BAŞINA GELENLER

Komşuda, güncel koşullarda yaşamdan söz edilemez. Bugünkü yüzey sıcaklığı 475 derecedir. Bu sıcaklık kurşunun ergime derecesi olan 328’den 147 derece daha yüksektir. Dünyanın ya da daha büyük ölçekte evrenin koşulları değişken. Çok değil 1 milyardan daha az zaman önce komşumuzun yüzey sıcaklığı yerküreninkine benziyordu. Okyanusları, karaları vardı. Yağmur ve kar bile yağmaktaydı. Yaşamın varlığından bile […]

BEYAZ ZAMBAKLAR ÜLKESİNDE

Kitap kurdu Mustafa Kemal’in “mutlaka okunmalı” listesine koyduğu kitaplardan birisi yazının başlığı. Ne denli doğru bir öneri olduğunu Finlandiya yolculuğu sonrasında kitabı okuyunca daha iyi anladım.Söze özeleştiriyle başlamak gerekirse bu öneriyi yerine getirmem için Finlandiya topraklarına ayak basmayı beklememeliydim. Yeri gelmişken unutmadan belirtmem gerekir. Finlandiya ziyaretimiz gezi amaçlı değildi. Evlat ziyareti içindi. İçinde bulunduğumuz salgın […]

LEYDİ MONTAGU

(MARY WORTLEY MONTAGU 1689-1762) Küresel salgınla yatıp kalktığımız bugünlerde salgınlara ilişkin hemen her şey ilgilenen dağarcıkları doldurur oldu. Güncel salgınla baş etmede eldeki biricik gereç olduğu hemen her gün belirginleşen aşı konusundaki bilgiler tarihsel olanlarla birlikte öğrenilenlerin başında geliyor. Bu konuda öğrenilenlerin eksik kaldığı görülüyor. Bugünden 300 yıl önceye dönerek tarihte kısa bir gezinti eksikliği […]

DÜNYAYI KÖTÜYE KULLANMAK

Tıpkı çocuk, kadın, engelli ya da korunmadan yoksun birisi gibi dünya da kötüye kullanılabiliyor. Başka şekilde söylemek gerekirse kötüye kullanılan dünya aracılığıyla canlılık ve doğadır. Yirminci yüzyılın ortalarında İNSAN ÇAĞI’na geçildiğini savlayan İNSAN ÜSTÜNLÜKÇÜLÜK üç çeyrek yüzyıl sonra doğanın ve çevrenin duvarına çarptı. Bu çevrelerin dillerine doladığı söylemlerin pek çoğunun olaya geniş açıdan bakması engellenen […]

CEBİNDE BEŞ LİRAYLA…

XIX. yüzyılın sonlarına doğru Rodos’ta dünyaya geldi. Pek çok yaşıtı ve dönem aydını gibi ülkesinin çalkantılı ortamında yaşadı. Asıl uğraşı hekimlikti. Ama, insan kaynağının sınırlı olduğu dönemde hekimlikle yetinemezdi. Yeri geldi köycü oldu! Tam köycü olmuşken Milli Mücadele patlayınca şifa veren elleri silah tuttu. Cumhuriyet kurulunca milletvekili oldu. 1925’te vekil olarak Ankara’ya geldiğinde kıramadığı bir […]

CEHALET BİLİMİ

“Cehalet suyuyla yıkanan bir beyin, altın suyundan çıkan demir gibidir. Asla altın olamaz, ama ancak altın gibi görünür!”[1] Endemi, epidemi, pandemi ve infodemi! Hızını kesmek bilmeyen salgın ortamında dağarcığımıza katılan kavramlar oldu. Doğanın çığlığı sayılabilecek salgın bir yandan, hatalarına hata ekleyen insan diğer yandan! İş her geçen gün karmaşıklaştı. Yalan ya da yanlış bilgi salgını […]

HARİTALARIN DİLİ

Geçen ay Macellan’ın dünya çevresindeki yolculuğunun 500. Yılına değinerek insanlık tarihinin bu önemli sayfasını gözden geçirmiştik. Macellan’ın bu ilk yolculuğu kestirimlere değil de gerçeklere dayanan dünya haritasının çizilmesine de önemli katkıda bulunmuştu. Macellan’ın yolculuğu bir keşif olmanın yanı sıra dönemin başa güreşen emperyal ülkesi İspanya’nın küresel egemenlik alanını genişletme amaçlıydı.  Deniz aşırı keşiflerle birlikte harita […]

AYASOFYA

Türkiye Cumhuriyeti’nin temeli kültürdür. Mustafa Kemal Atatürk Sözler özleriyle bir araya geldiğinde anlam kazanır. Yukarıdaki de onlardan biridir.Atatürk’ün sözleri incelendiğinde hemen hepsinin öze kavuşturulduğu görülür. Ankara’daki Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ne gittiğimizde içeride eşi benzeri olmayan yapıtlar kadar müzeyi çevreleyen parmaklıklardaki tarih çekmişti ilgimizi. 1921. Müzenin kuruluş tarihi. Emperyalist maşası Yunan, Ankara kapılarına dayanmışken bile müze kurmayı […]

KARANTİNA

Dünya 3 aydır COVİD-19 salgınıyla baş etmeye çalışıyor. Çin’deki salgın başladığı yerde denetim altına alınsa da; batıya taşınan virüs hem Avrupa’da hem de ABD’de çok daha ağır ve ölümcül sonuçlara yol açarak yayılmayı sürdürüyor. Çin’de patlak veren salgının ilk günlerinde “buraya gelecek değil ya” diyenler kısa sürede yanılgıya düştüklerini anlamakla kalmadılar. Salgının korku ve ürküsünü […]

PLASTİK BAĞIMLILIĞIMIZ

İklim Krizi’nin “öz kardeşi”  Çevre Kirliliği Geride bıraktığımız yıl boyunca “iklim krizi” üzerine pek çok etkinlik yapıldı. Bu etkinlikler gündemde yer almayı başarsa da ne denli etkili oldu? Tartışmaya açık bir durum. Buzul erimelerinin öngörülenden 20-30 yıl önce gerçekleşmeye başladığı göz önüne alındığında konunun önemi daha iyi kavranabilir.   İklim değişikliğine bağlı senaryoların öz kardeşi […]